موقعیت جغرافیایی

شاهین دژ یکی از شهرهای جنوب استان آذربایجان غربی است که در 60 کیلومتری جنوب شرق میاندوآب در 46 درجه و 31 دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ و در 46 درجه و 40 دقیقه عرض شمالی از خط استوا در کناره شرقی زرینه رود (جغاتو ( با ارتفاع 1360 متر از سطح دریا و مساحتی بالغ بر 2144 کیلومتر مربع قرار دارد . این شهرستان از طرف شمال ملکان ( از آذربایجان شرقی) و میاندوآب از جنوب به تکاب آخرین شهرستان استان و از شرق به روستاهای تابعه مراغه و قره آغاج و هشترود و از مغرب به بوکان محدود می شود .

شاهین دژ  تا سال 1340 جزو شهرستان مراغه محسوب می شد . که طبق تصویب نامه شماره 12/27370 در تاریخ 1339/10/8 جزو شهرستان میاندوآب گردید و در سال 1369 بر اساس مصوبات تقسیمات کشوری مستقل گشته و به عنوان شهرستان محسوب گردید.

óóóóóó

آب و هوا

با توجه به اینکه شاهین دژ در منطقه شمال و غرب فلات ایران واقع شده لذا از آب و هوای کوهستانی و معتدلی برخوردار است . که به لحاظ محصور بودن در میان کوهها - زمستانهای پر برف و تابستان های نسبتا گرمی را داراست . فصول چهارگانه طبیعت به صورت منطقه و مشخص در چهره آن پدیدار است .

این شهر دارای چندین رودخانه فصلی و دائمی است که از جمله می توان به رود خانه همیشه خروشان زرینه رود و رودهای فصلی هولاسو - هاچه سو خلج - رود قوره خرمده - محمود آباد - ساروق - آجرلو اشاره نمود شاهین دژ به دلیل داشتن پوشش گیاهی مناسب یکی از مناطق مهم ییلاقی است و از مهمترین مناطق ییلاقی آن می توان به آغ داش - لیلی بلاغی - قزل یورد - محمود خان و غیره را نام برد . همانگونه که ذکر شد زرینه رود ( جغاتو ) از رودهای دائمی واقع در این شهر است . این رود از کوههای چهل چشمه کردستان سرچشمه گرفته از جنوب شاهین دژ ومیاندوآب می گذرد . بزرگترین رودی است که به دریاچه ارومیه میریزد طوا آن 24 کیلومتر است و هنگام رسیدن به دریاچه دلتایی تشکیل می دهد که پهنای آن به بیش از 10 کیلومتر بالغ می گردد.

óóóóóó

وجه تسمیه :

شاهین دژ یا ( صائین دژ) در حاشیه شرقی رودخانه زرینه رود واقع شده است . این شهر در دوران پهلوی قبل از انقلاب اسلامی شاهین دژ نامیده می شد . بعد از آن به صائین دژ تغییر نام داده و در حال حاضر با نام شاهین دژ مطرح می باشد. این شهر در منطقه ییلاقی و کشاورزی و در دره حاصل خیز زرینه رود ( جغاتو ) واقع شده است .

در زمان ساسانیان عده زیادی از مردم جهت نیایش و زیارت به آتشکده آذرگشسب در 30 کیلومتری شهر فعلی صائین دژ می رفته اند که بسیاری از آنها بزرگان و سلاطین ساسانی بوده اند . ولی قبل از رسیدن به آتشکده در 30 کیلومتری آن قلعه ای جهت استراحت بنا نهاده و آن را صائین دژ گذاشته بودند . البته لازم به ذکر است که تلاشی برای اثبات یا تکذیب وجود این قلعه تاکنون صورت نپذیرفته است . در مورد نام صائین دژ دو روایت به شرح ذیل روایت شده است .

الف ) صائین در لغت به معنای نگهبان و نگهدارنده و (دژ) به معنای قلعه است بعد از ظهور اسلام صائین دژ به صائین قلعه تغییر نام داده است .

ب) (صائین ) معرب شاهین (عقاب ) است . یعنی صائین دژ مترادف با قلعه عقاب .

óóóóóó

تقسیمات کشوری :

این شهر شامل دو بخش مرکزی و کشاورز ، 5 مرکز دهستان و بالغ بر 153 روستای کوچک و بزرگ می باشد .

بخش مرکزی آن مساحتی برابر با 1477 کیلومتر با مرکزیت شاهین دژ که دارای 3 دهستان به نام های محمود آباد - هولاسو و صفاخانه و 90 روستامی باشد.

بخش کشاورز مساحتی برابر 667 کیلومتر مربع به مرکزیت کشاورز با 2 دهستان به نام های چهاردولی و کشاورز با 63 روستا می باشد.

( طبق آمار نامه آذربایجان غربی 1380 )

óóóóóó

ترکیب جمعیتی :

ترکیب جمعیت این شهرستان در روستاهای تابعه به این شکل است که  از مناطق کرد نشین ، و اقوام و تیره های مختلف محلی هر یک علاوه بر تکلم به زبان کردی لهجه ها و گویش های محلی خود صحبت می کنند . تشکیل شده است . از جمله این موارد چهاردولی ، زعفرانلویی ، موصلانی ، شریبانی ، آجرلویی و هشترودی را می توان نام برد .

شایان ذکر است که زبان اصلی ساکنین کردی و ترکی بوده که اغلب جمعبت شهرستان را تشکیل می دهد و مردمان این شهر دارای مذهب شیعه و سنی می باشند . با توجه به توضیحات پیرامون اقوام ساکن در منطقه چنین استنباط می شود که ساختار اصلی فرهنگی منطقه را خرده فرهنگ های ایلات و عشایر و اقوام ساکن در بر گرفته و تکلم به زبان کردی و مشارکت در مراسم و آیین تدفین و مناسبات و اعیاد سبب وحدت فرهنگی و جمعیتی منطقه مورد مطالعه گردیده است. مسئولین شهرستان شاهین دژ به جای خدمت به فکر ایجاد اختلاف بین مردم شاهین دژ اعم از ترک و کرد هستند. و به خاط بی کفایتی تعدادی از مسئولین این شهر شاهین دژ شهری محرم می باشد.

óóóóóó

آثار باستانی و مناطق گردشگری:

آثار و نقوش کنده متلعق به هزاره هشتم قبل از میلاد در روستای عقربلو در 10 کیلومتری غرب شاهین دژ که از منحصرترین آثار و نقوش کنده صخره ای به شمار می رود.

معماری صخره ای بی بی کند :

 

که در 15 کیلومتری غرب شاهین دژ در مجاورت روستایی به همین نام با حدود 13 اتاق کنده شده در دل صخره با مناظر زیبای طبیعیکه می ت.واند به جذب گردشگر تا حد قابل توجهی کمک نماید.

óóóóóó

معماری صخره ای سماقان :

در 15 کیلومتری غرب شاهین دژ با 17 اتاق کنده شده در دل کوه با یک تراس بسیار جالب با دید منظره قابل توجه در بالای کوه در مجاورت روستایی به همین نام از آثار جال توجه این منطقه است که متعلق به هزاره اوا قبل از میلاد می باشد.

óóóóóó

غار طبیعی - تاریخی جوشاطو :

در 20 کیلومتری شرق شاهین دژ در مجاورت روستایی به همین نام که لازم است شناسایی و شناسانده شود . علاوه بر دارا بودن دید منظره فوق العاده و چشم انداز بر بالای آن حصاری به شکل برج و بارو از هزاره اول قبل از میلاد که ارتفاع آن بیش از 3 متر و طولی در حدود 50 متر ( بطور تقریبی ) با برجهای نیم دایره ای شکل وجود دارد که جنبه تدافعی داشته است .

óóóóóó

آبشار زیبای اوزان :

این آبشار در مجاورت روستایی به همین نام قرار گرفته در فاصله 30 کیلومتری شرق شاهین دژ واقع شده است . در صورت توجه نمودن می تواند همچون آبشار شلماس سروشت گردشگر را مجذوب خود نماید.

óóóóóó

منطقه گچی قلعه سی :

یکی از مناطق مهم طبیعی - تاریخی گچی قلعه سی است که علاوه بر تاریخی بودن آن در دوره ساسانیان و قبل از آن محل سکونت مردم بوده است و از لحاظ طبیعی به دلیل داشتن صخره های دیواری شکل برای صخره نوردان می تواند جالب توجه باشد .

óóóóóó

حمام قریمی در خیابان قپان:

 

حمام قریمی متلعق به دوره قاجاریه و اثر ثبتی است که می تواند پس از مرمت و بازسارزی به موزه مردم شناسی تبدیل شود.

 

óóóóóó

نمای آجری :

 

نمای آجری منحصر به فرد از لحاظ شیوه ساخت و طرح های آجرکاری متعلق به عمارت دوره قاجاریه در وسط شهر .

óóóóóó

یخچال طبیعی :

یخچال طبیعی متعلق به همان دوره و در مجاورت آنکه باید از تخریب آن پیشگیری به عمل آمده و نگهداری شود .

نوشته شده توسط شاهین دژ شهر من  | لینک ثابت |